Yetiştiricilik

Termoperiyodiklik: Bitki Sıcaklık Değişimleri ve Korunma Yolları

Bitkilerde ani sıcaklık değişimlerini önlemenin yolları ve termoperiyodiklik kavramı hakkında kapsamlı bilgiler

Termoperiyodizm, sıcaklık dalgalanması olarak da bilinir ve bitkilerin yaşam döngüsünde önemli bir rol oynar. Peki, termoperiyodizm nedir ve bitkileri nasıl etkiler? Ayrıca, sıcaklık dalgalanmalarına karşı bitki koruma önlemleri nelerdir? İşte tüm detaylar:

Gün boyunca güneşin doğuşundan batışına kadar, gün ışığı ve çevresel faktörlere bağlı olarak sıcaklık dinamik, karmaşık ve ritmik değişimlere uğrar. Güneş doğduğunda bağıl nem azalır, sıcaklık ve ışık artar. Gece ise tam tersi olur. Herhangi bir alanın sıcaklığı gün içinde sürekli değişir. Bu nedenle, birçok bitki günlük sıcaklık dalgalanmalarına adapte olmuştur.

Özellikle tarımsal üretimde büyük önem taşıyan sıcaklık dalgalanmaları, kontrol edilmediğinde bitkilerin gelişim süreçlerini olumsuz etkileyerek ürün veriminde azalmaya, kuraklık ve bitki hastalıklarına neden olabilir. Bu nedenle, sıcaklık dalgalanmalarına karşı alınacak önlemler, bitki sağlığını korumak ve tarımsal verimliliği artırmak için hayati önem taşır.

Bitki Sıcaklık Değişim Takip Çizelgesi Hazırlama

Bitkilerin sıcaklık değişimlerini izlemek için fenolojik gözlem çizelgeleri hazırlamak gereklidir. Bu çizelgeler aşağıdaki faktörlere göre düzenlenebilir: tek yıllık bitkilerde tohum çimlenme zamanı, iki ve çok yıllık bitkilerde sürgün ve yaprakların ortaya çıkma zamanı, yaprakların olgunlaşma zamanı, çiçek tomurcuklarının belirginleşme zamanı, çiçeklenme dönemi, meyve oluşumu ve olgunlaşma dönemleri, tohum olgunlaşma ve dağılım zamanı, yaprakların sararma ve dökülme zamanı.

Sıcaklık takip çizelgesi
Sıcaklık takip çizelgesi

Mikro iklim özelliklerinin etkisiyle bu bitkilerin periyodik olarak gözlemlenmesi gereklidir. Sıcaklık değişimleri, bir bitkinin kök, gövde, dal ve yapraklarının gelişim hızını sürekli etkiler. Hatta bazen sıcaklık değişimleri bitkinin fizyolojik görünümünde değişikliklere neden olabilir. Bu durum özellikle çiçeklenme dönemindeki bitkilerde belirgin olabilir.

Ayrıca, sıcaklık etkisi tohumların sonraki gelişim aşamalarını da etkiler. Örneğin, şeftali tohum embriyolarından ön işleme gerek kalmadan fideler elde edilir. Eğer bu embriyolar düşük sıcaklıkta bekletildikten sonra ekilirse, normal fideler oluşur. Dolayısıyla, sıcaklık değişimlerinin bitkilerin olgunlaşma sürecinde önemli bir rol oynadığını söyleyebiliriz.

Termoperiyodizm Ne Demek?

Termoperiyodizm, gündüz ve gece sıcaklıkları arasındaki farkı algılama yeteneği olarak tanımlanır. Araştırmalar, doku kültürlerinin en iyi sabit sıcaklıklarda değil, gün içindeki sıcaklık değişimlerini izleyerek geliştiğini göstermiştir.

Bitkilerin temel fizyolojik süreçleri (fotosentez, solunum, su buharlaşması, besin üretimi ve taşınması) sadece hava sıcaklığına bağlı değildir; bitkiler bulundukları bölgenin iklim ritmini takip ederler.

Bitkilerde don
Bitkilerde don

Çimlenme, çiçeklenme ve meyve verme gibi bitkilerin yaşam evreleri termoperiyodizmin etkisi altındadır. Termoperiyodizm, bitkilerin sıcaklık dalgalanmalarına tepkisini, yani çiçeklenme ve meyve olgunlaşması gibi yaşam süreçlerindeki aydınlık ve karanlık dönemler arasındaki sıcaklık farklılıklarının tüm etkilerini ifade eden bir kavramdır.

Termoperiyodiklik Ne Anlama Gelir?

Termoperiyodiklik, bitkilerin yaşam döngülerinde, sıcaklık değişimlerine bağlı olarak ortaya çıkan dönemlerdir. Bu kavram, çiçeklenme, meyve olgunlaşması veya ekin büyümesi gibi bitkilerin çeşitli gelişim aşamalarını kapsar. Bitkiler, gündüz ve gece sıcaklıklarının ritmik değişimlerine uyum sağlayarak bu süreçleri düzenler.

Termperiyodiklik
Termperiyodiklik

Termoperiyodiklik, bitkilerin belirli sıcaklık döngülerine tepki vererek gelişimlerini optimize etmelerini ve çevresel koşullara uyum sağlamalarını ifade eder.

Örneğin, bazı bitkiler, çiçek açmak veya meyve vermek için belirli bir sıcaklık değişimine ihtiyaç duyar. Bu sıcaklık döngülerinin düzenli olarak tekrarlanması, bitkilerin sağlıklı büyüme ve gelişme süreçlerini destekler.

Termoperiyodizmin Bitkilere Etkisi

Termoperiyodizm, bitkilerin 24 saatlik zaman diliminde sıcaklık değişimlerine verdiği fizyolojik ve biyokimyasal tepkileri ifade eder. Bu süreç, bitkilerin sıcaklık algılama mekanizmaları tarafından düzenlenir. Bitkiler, sıcaklıktaki değişiklikleri algılayabilen ve bu değişikliklere uygun fizyolojik ve biyokimyasal tepkiler veren özel reseptörlere sahiptir.

Termoperiyodik bitkiler
Termoperiyodik bitkiler

Bu reseptörler, sıcaklık değişimlerini algılayarak sinyal yollarını aktive eder ve bu sayede bitki, sıcaklıktaki dalgalanmalara uyum sağlayabilir. Termoperiyodizm, gen ifadesinde, enzim aktivitesinde ve sinyal moleküllerinin üretiminde değişikliklere yol açarak bitkinin adaptasyonunu destekler.

Bu mekanizmalar, bitkilerin çevresel koşullara daha iyi uyum sağlamasına ve hayatta kalma şanslarını artırmasına yardımcı olur.

Bitkileri Sıcaklık Değişiminden Koruma Yöntemleri

Büyüme dönemi başladıktan sonra veya hasat mevsiminden önce yaşanan don olayları, bitkiler üzerinde ciddi hasarlara yol açabilir. Domates, patates, kabak, fasulye ve mısır gibi sebzeler ile yaprak döken meyve ağaçlarının çiçek ve genç meyveleri bu zararlardan büyük ölçüde etkilenir. Bu nedenle, bu bitkileri don olaylarından korumak için aşağıdaki önlemler alınmalıdır:

Küçük bitki ve meyveler gece boyunca kağıt veya plastik malzemelerle kaplanmalıdır. Daha büyük bitkiler ise bez örtülerle korunmalıdır. Donlu gecelerde, öbekler halinde ateşler yakılarak bol dumanla bir perdeleme yapılabilir.

Bitkilerin sıcaklık değişimleri
Bitkilerin sıcaklık değişimleri

Ayrıca, bazı bitkilerin bolca sulanması don olaylarına karşı koruma sağlar. Ağaç kabuklarının beyaza boyanması da etkili bir önlemdir. Dikim sırasında ise kuzeye bakan yamaçlar tercih edilmemelidir.

Bu yöntemler, bitkilerin don nedeniyle uğrayabileceği zararları en aza indirir ve sağlıklı bir büyüme dönemi geçirmelerini sağlar.

Bunlara ek olarak; Jeotermal seracılık yaparak bitkileri yılın 365 günü ani sıcaklık değişimlerinden koruyabilirsiniz.

Başa dön tuşu