Zirai Mücadele

Kayısı Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele

Kayısı hastalıkları ve zararlıları ile nasıl mücadele edilir? Tüm detaylar!

Kayısı (Prunus armeniaca), dünya genelinde yaygın olarak yetiştirilen meyve türlerinden biridir. Ancak, kayısı ağaçları da tıpkı diğer tarım ürünleri gibi çeşitli hastalık ve zararlılara maruz kalabilir. Bu makale, kayısı ağaçlarının karşılaştığı en yaygın hastalık ve zararlıları, bu sorunların ağaç üzerindeki etkilerini ve bu sorunlarla etkili bir şekilde nasıl başa çıkılacağını ele alacaktır. Aynı zamanda, kayısı ağaçlarının genel bakımına dair temel bilgileri de sunmayı amaçlamaktadır. Bu bilgiler, kayısı yetiştiriciliği yapanların daha sağlıklı ve verimli ürün elde etmelerine yardımcı olacaktır.

Kayısı Ağacı Özellikleri

Kayısı ağacı, Rosaceae familyasına aittir ve genellikle 8-12 metre yüksekliğindedir. İlkbaharda pembe ya da beyaz çiçekler açar. Meyveleri tatlı ve sulu olup, içerisinde sert bir çekirdek bulunur. En iyi, iyi drene olmuş topraklarda ve tam güneş alan yerlerde yetişir. Düzenli budama, verimi ve sağlığı artırır. Hastalıklara ve zararlılara karşı duyarlıdır. Taze, kuru veya reçel şeklinde tüketilebilir. Soğuk kışlar gerektirir ama geç donlardan zarar görebilir.

Kayısı Ağacı Bakımı

Kayısı ağacı, iyi drene olmuş ve nötr pH’li toprakları tercih eder. Genç ağaçlar haftada bir sulanmalıdır, ancak bu sıklık ağaç büyüdükçe azaltılmalıdır. Düzenli budama, ağacın sağlıklı büyümesi için önemlidir; özellikle ölü ve içe doğru büyüyen dallar kaldırılmalıdır. İlkbaharda dengeli bir gübre uygulaması yapmak faydalıdır. Zararlılara ve hastalıklara karşı önlem alınmalı, ayrıca fazla meyve ayıklanarak meyve kalitesi artırılabilir. Kışın genç ağaçların korunması ve ağacın etrafının malçlanması toprak nemini korur ve kökleri serin tutar.

Kayısı Hastalıkları Nelerdir?

Kayısı, özellikle sıcak ve ılıman iklimlerde yetişen lezzetli ve besleyici bir meyvedir. Hem taze tüketimiyle hem de kuru olarak tüketimiyle tanınır. Ancak, bu değerli meyvenin yetiştirilmesi sırasında birçok hastalıkla karşılaşmak mümkündür. Kayısı ağaçları ve meyveleri, fungal, bakteriyel, viral ve zararlı böcek saldırılarına karşı savunmasız olabilir. Bu hastalıklar aşağıda detaylarıyla listelenmiştir.

Kayısı Çiçek Monilyası

Kayısı çiçek monilyası, kayısı ağaçlarında sıkça rastlanan bir fungal hastalıktır. “Monilinia” cinsi funguslar tarafından sebep olunur. Bu hastalık, özellikle nemli hava koşullarında çiçeklerin hızla kahverengiye dönüşmesine ve kurumasına neden olur. Ayrıca meyvelerde de olgunlaşmamış bölgelerde çürümeye ve meyve yüzeyinde pamuksu bir fungal büyümeye sebep olabilir. Etkilenen meyveler çürür ve ağaçta mumyalanmış gibi kalabilir. Bu hastalığın yayılmasını önlemek için etkilenen çiçeklerin ve meyvelerin derhal kaldırılması ve uygun fungisit uygulamaları yapılması önerilir.

Kayısı Yaprakdelen Hastalığı

Kayısı yaprakdelen hastalığı, Taphrina pruni tarafından kayısı ağaçlarında oluşturulan bir mantar hastalığıdır. Bu hastalık, kayısının yapraklarında, özellikle ilkbaharda, sarkık, sarıdan kırmızıya dönüşen kabarcıklı lezyonlara neden olur. Enfekte yapraklar kıvrılır, şekilleri bozulur ve erken dökülmeyle sonuçlanabilir. Ayrıca meyve tomurcuklarının enfekte olmasına ve meyve veriminin azalmasına da yol açabilir. Hemen tedavi edilmezse, hastalık tüm ağacı kaplayabilir ve ciddi hasara yol açabilir.

Kayısı Ateş Yanıklığı (Erwinia amylovora)

Kayısı Ateş Yanıklığı, aslında çoğunlukla elma ve armut ağaçlarını etkileyen ancak bazı kayısı türlerinde de görülebilen bir bakteriyel hastalıktır. Erwinia amylovora adlı bakteri tarafından neden olunan bu hastalık, enfekte olmuş ağaçlarda koyu renkli akıntılar, kıvrık ve kızarıklık gösteren yapraklar ve sert, yanmış gibi görünen dallarla karakterizedir. Bu hastalık, ağacın meyve verme yeteneğini sınırlayabilir ve ağacın ölümüne neden olabilir. Ateş yanıklığı hastalığı ile mücadelede erken teşhis, hijyen ve budama önemli rol oynamaktadır.

Kayısı Armillaria Kök Çürüklüğü

Armillaria Kök Çürüklüğü, özellikle kayısı ağaçları dahil olmak üzere birçok ağaç ve orman ağacını etkileyen bir fungal (mantar) hastalıktır. “Armillaria mellea” adlı mantar tarafından sebep olunan bu hastalık, ağacın köklerinde ve bazen gövdesinde çürümeye neden olur. Enfekte ağaçlar sararan yapraklar, büyüme geriliği ve sonunda ölüm gösterebilir. Hastalığın belirgin bir işareti, ağacın tabanında mantar sporlarını taşıyan yüzük şeklindeki koyu renkli yapıların oluşmasıdır. Hastalıkla mücadelede, enfekte köklerin ve ağaç parçalarının temizlenmesi ve doğru sulama uygulamaları önemlidir, çünkü aşırı su, mantarın yayılmasını kolaylaştırabilir.

Kayısı Küllemesi

Kayısı Küllemesi, özellikle kayısı ağaçlarında görülen bir mantar hastalığıdır. Bu hastalığa sebep olan Podosphaera spp. mantarı, ağaçta beyaz, pudra şeklinde bir örtü oluşturarak yaprak, sürgün ve meyve üzerinde belirgin bir külle tabakası oluşturur. Uzun süre devam eden bu enfeksiyon, yaprakların sararmasına, erken dökülmesine, meyve deformasyonlarına ve hatta ürün kayıplarına yol açabilir. Kontrol edilmediği takdirde, bu hastalık verimi ciddi şekilde azaltabilir ve ağacın genel sağlığını olumsuz etkileyebilir.

Kayısı Pası

Kayısı pası, kayısı ağaçlarını etkileyen bir mantar hastalığıdır. Bu hastalık, genellikle yapraklarda sarı veya kahverengi lekelerle kendini gösterir ve zamanla bu lekeler büyüyerek yaprakların düşmesine neden olabilir. Hastalığın sebep olduğu mantar, yaprağın alt yüzeyinde pas benzeri turuncu sporlar oluşturabilir. Yüksek nemin olduğu ve yağışlı hava koşullarının sık yaşandığı bölgelerde kayısı pası daha yaygın görülür. Hastalığın yayılmasını önlemek ve kontrol altında tutmak için fungisit uygulamaları, budama ve enfekte olmuş yaprakların temizlenmesi gibi yöntemlere başvurulabilir.

Kayısı Zararlıları Nelerdir?

Tatlı, sulu ve besleyici kayısılar, yaz aylarının vazgeçilmez meyvelerindendir. Bu meyve, vitaminler, mineraller ve antioksidanlar açısından oldukça zengindir. Ancak, kayısı yetiştiriciliğinde sıkça karşılaşılan bir sorun, bu değerli meyveye saldıran zararlılardır. Kayısı ağaçları, hem yaprakları hem de meyveleri için cazip bir kaynak olarak bazı böcek ve hastalıklar için ideal bir barınak haline gelebilir. Bu zararlılar aşağıda detaylı olarak listelenmiştir.

Kayısı Yaprak Bitleri

Kayısı yaprak biti, özellikle kayısı ağaçlarında bulunan zararlı bir böcek türüdür. Bu küçük emici böcekler, yaprakların alt yüzeyine yerleşerek bitkinin öz sıvılarını emerler. Beslendikleri alanlarda gümüş renginde lekelerin oluşmasına neden olabilirler. Aşırı infestasyon durumunda, yaprakların sararmasına, kıvrılmasına ve erken dökülmesine yol açabilirler. Ayrıca, yaprak bitleri tarafından emilen sıvıların bir kısmı, yaprak yüzeyine tatlı bir sıvı olan bal özü olarak bırakılır. Bu bal özü, kararmalara neden olan ve yaprakta lekelenmelere yol açan mantarların büyümesi için uygun bir ortam yaratır. Bu böceklerin yayılmasını kontrol altında tutmak, kayısı ağacının sağlıklı bir şekilde büyümesi için önemlidir.

Kayısı Erik Koşnili

Kayısıda Erik Koşnili, bilimsel adıyla “Pseudaulacaspis pentagona” olan bir tür koşnil zararlısıdır. Bu zararlı, kayısı ağaçlarının yanı sıra birçok meyve ve süs bitkisine saldırabilir. Yetişkin koşnil bireyleri, yaprakların ve dalların üzerinde beyaz veya gri renkte pul benzeri kabuklar oluşturarak tanınabilir. Bu kabukların altında, bitkinin öz sıvılarını emerek beslenen ve bitkiye zarar veren koşnil bireyleri bulunur. Aşırı saldırı altında kalan bitkiler zayıflar, yaprak dökümü yaşanabilir ve meyve verimi azalabilir. Ayrıca, koşnillerin salgıladığı bal özü nedeniyle fumajin mantarı oluşabilir ve bu da yaprakların kararmasına sebep olabilir. Bu zararlıyla mücadele için entegre mücadele yöntemlerinin uygulanması önerilir.

Akdeniz Meyve Sineği

Akdeniz meyve sineği (Ceratitis capitata), özellikle sıcak iklim bölgelerinde birçok meyve ve sebze üzerinde zarar oluşturan önemli bir tarım zararlısıdır. Bu sinek, meyvelerin olgunlaşma dönemlerinde dişi bireylerin meyve yüzeyine yumurtalarını bırakmasıyla zarar verir. Yumurtadan çıkan larvalar, meyvenin içerisinde beslenerek meyveyi içten içe delik deşik eder, bu da meyvenin ticari değerini kaybetmesine ve hızla çürümesine neden olur. Akdeniz meyve sineği, hem yerel ekonomiye zarar veren bir zararlı olarak kabul edilir hem de meyve ve sebze ihracatı için ciddi bir tehdit oluşturur, çünkü birçok ülke bu zararlıyı taşıyan ürünlerin ithalatına izin vermez.

Kayısı Şeftali Güvesi

Şeftali güvesi (Cydia molesta), özellikle şeftali olmak üzere birçok meyve ağacına zarar veren bir kurtçuk türüdür. Yumurtalarını meyvenin üzerine bırakır ve kısa süre sonra çıkan larvalar meyvenin içine girer. Bu larvalar meyvenin içinde beslenerek büyürler ve bu süreçte meyvenin içi zarar görür. Bu zarar, meyvenin içindeki yolların yanı sıra, doku kaybı, çürüme ve sızıntı şeklinde görülebilir. Meyve içinde büyüyen bu kurtçuklar, hem ticari meyve yetiştiriciliği için büyük ekonomik kayıplara neden olabilir hem de tüketici için istenmeyen durumlar yaratabilir. Bu nedenle, şeftali güvesinin kontrolü ve yönetimi, meyve yetiştiricileri için büyük önem taşımaktadır.

Kayısı İçkurdu

Kayısı içkurdu (Cydia funebrana), özellikle kayısı, elma, şeftali ve erik gibi meyvelerde zarar veren bir tür lepidopteran böceğidir. Larvalar, yani kurtlar, olgunlaşmaya başlayan meyvelere yumurtadan çıktıktan sonra delikler açarak içine girer ve meyvenin içinde beslenir. Bu, meyvenin içindeki doku bozulmasına ve rekolte kaybına neden olur. İçinde kurt olan meyveler genellikle tüketici tarafından reddedilir. Zararlı, sadece ekonomik kayba neden olmakla kalmaz, aynı zamanda meyve içinde dolaşırken mikroorganizmaların girişine de yol açabilir, bu da meyvenin çürümesini hızlandırabilir. Özellikle ticari meyve üretiminde, kayısı içkurduyla mücadele önemlidir.

Kayısı Ağacı Neden Sakızlanır?

Kayısı ağacının sakızlanması, ağacın karşılaştığı stres veya zarara bir tepki olarak ortaya çıkar. Bu, mekanik yaralanmalar, hastalıklar, zararlılar, kuraklık stresi, kötü toprak koşulları veya don zararı gibi çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. Sakızlaşma, ağacın potansiyel bir problemle karşı karşıya olduğunun bir işareti olabileceğinden, bu belirtiyi dikkate almak ve sorunun kaynağını belirlemek önemlidir.

Kayısı Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Yöntemleri

Ülkemizde önemli bir tarımsal ürün olarak yer bulan kayısı sağlıklı ve kaliteli bir şekilde yetiştirilmesi için hastalık ve zararlılara karşı etkili bir mücadele stratejisinin belirlenmesini gerektirir. Kayısı ağaçları, çeşitli fungal hastalıklar, virüsler, bakteriyel enfeksiyonlar ve böcek zararlılarına ev sahipliği yapabilir.

Bu zararlılar ve hastalıklar, meyve verimini azaltmanın yanı sıra kalitesini de olumsuz etkileyebilir. Aşağıda bu hastalık ve zararlılarla nasıl mücadele edebileceğinizin yöntemleri açıklanmıştır.

Kültürel Mücadele Yöntemleri

Kayısı ağaçları, birçok hastalık ve zararlıya maruz kalabilir. Ancak, bu sorunlarla başa çıkmak için doğru kültürel uygulamalar ve yönetim stratejileri kullanarak ürün kaybını ve ağaç hasarını sınırlayabilirsiniz. İşte kayısı ağaçlarındaki yaygın hastalıklar, zararlılar ve bu sorunlarla başa çıkmak için kullanabileceğiniz bazı kültürel yöntemler:

  1. Monilya Çürüklüğü (Monilinia spp.)
    • Belirtiler: Meyvelerde su dolu, yumuşak lekeler; çiçeklerde ve sürgünlerde kuruma ve ölüm.
    • Kültürel Mücadele: Budama ile enfekte olmuş dalları temizleyin ve yanlış meyve dallarını alın. Bahar aylarında, tomurcuk patlamasından önce bakır bazlı fungisit uygulamaları yapabilirsiniz.
  2. Pas Hastalığı
    • Belirtiler: Yaprakların alt yüzeyinde turuncu-kırmızı spor yamaları.
    • Kültürel Mücadele: Fungisit uygulamaları hastalığın kontrolünde yardımcı olabilir. Enfekte olmuş yaprakları düzenli olarak toplayıp yok edin.
  3. Kök Çürüklüğü
    • Belirtiler: Ağaçta büyüme azalması, sararmış yapraklar, dal ölümleri.
    • Kültürel Mücadele: İyi drenajlı toprakta kayısı yetiştirin. Aşırı sulamadan kaçının.
  4. Örümcek Akarları
    • Belirtiler: Yapraklarda sararma, ince örümcek ağı benzeri ağ yapıları.
    • Kültürel Mücadele: Yüksek basınçlı su püskürterek akarları yapraklardan uzaklaştırın. Doğal düşmanları (örn. yırtıcı akarlar) teşvik edin.
  5. Şeftali Kırmızı Özsu Akarı
    • Belirtiler: Yapraklarda kabarcıklar, kırmızımsı lekeler.
    • Kültürel Mücadele: Kışın, tomurcukların patlamasından önce yağlı spreyler kullanarak zararlıları kontrol altında tutun.
  6. Tırtıllar ve Kozalaklar
    • Belirtiler: Yaprak yemeleri, tünel benzeri zararlar.
    • Kültürel Mücadele: Doğal düşmanları teşvik edin (örn. kuşlar). Bulaşan bölgelerde elle tırtılları toplayabilirsiniz.

Kültürel mücadele yöntemleri, kimyasal mücadeleye göre çevre dostudur ve genellikle daha sürdürülebilirdir. Ancak, şiddetli zararlı veya hastalık baskısı altında, kimyasal müdahalelerin de gerekli olabileceğini unutmayın. Özellikle kimyasal müdahalede bulunmayı düşünüyorsanız, yerel tarım uzmanlarınıza veya ilgili otoritelere danışmanız önemlidir.

Kimyasal Mücadele Yöntemleri

Kayısı ağaçlarındaki hastalık ve zararlılara karşı kimyasal mücadele, sorunun ciddiyetine bağlı olarak gerekebilir. İşte kayısılarda yaygın olarak görülen hastalıklar, zararlılar ve bu sorunlarla başa çıkmak için kullanabileceğiniz kimyasal mücadele yöntemleri:

  1. Monilya Çürüklüğü (Monilinia spp.)
    • Kimyasal Mücadele: Fungisit uygulamaları, çiçeklenme dönemlerinde, özellikle ıslak hava koşullarında önerilir. Captan, myclobutanil veya benzeri fungisitler etkili olabilir.
  2. Pas Hastalığı
    • Kimyasal Mücadele: Fungisit uygulamaları hastalığın kontrolünde yardımcı olabilir. Myclobutanil, sulfur veya propiconazole içeren ürünler kullanılabilir.
  3. Kök Çürüklüğü
    • Kimyasal Mücadele: Bu tip hastalıklar için sistemik fungisitler etkili olabilir. Ancak, bu tür hastalıkların önlenmesi genellikle daha kolaydır, bu nedenle iyi drenaj ve doğru sulama pratikleriyle bu hastalığı önlemek en iyisidir.
  4. Örümcek Akarları
    • Kimyasal Mücadele: Akarisitler örümcek akarlarına karşı etkilidir. Ancak, bu kimyasalların doğal düşmanları da öldürebileceğini unutmayın. Abamectin veya pyrethroid bazlı akarisitler kullanabilirsiniz.
  5. Şeftali Kırmızı Özsu Akarı
    • Kimyasal Mücadele: Akarların kış dönemlerinde kontrolü için yağlı spreyler (kış yağı) kullanabilirsiniz. Etkilenen ağaçlar için spirodiclofen veya fenpyroximate gibi akarisitler de etkili olabilir.
  6. Tırtıllar ve Kozalaklar
    • Kimyasal Mücadele: Bt (Bacillus thuringiensis) içeren ürünler, tırtıllara karşı etkilidir ve aynı zamanda çevre dostudur. Daha şiddetli enfestasyonlar için pyrethroid bazlı insektisitler kullanılabilir.

Kayısı ağaçlarınızı kimyasal mücadeleye başlamadan önce etiket talimatlarını dikkatlice okuyun. Aynı zamanda, yerel tarım uzmanlarından veya ziraat mühendislerinden bilgi alarak, uygulanacak kimyasalların dozajını, sıklığını ve zamanlamasını doğru bir şekilde planlamalısınız. Ve unutmayın ki, kimyasal mücadele, entegre zararlı yönetimi stratejisinin bir parçası olarak en etkili şekilde çalışır; bu nedenle, zararlı ve hastalıklara karşı mücadelede farklı yöntemleri bir arada kullanmayı düşünmelisiniz.

İlgili Makaleler

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Başa dön tuşu