Zirai Mücadele

Badem Hastalık ve Zararlıları ile Mücadele Yöntemleri

Badem ağacı hastalıkları ve zararlıları ile mücadele yöntemleri hakkında detaylı bilgiler.

Badem ülkemizde yetiştiriciliği pekte yaygın olmayan fakat oldukça öneme sahip bir meyve türüdür. Anavatanı, ülkemizin de içinde bulunduğu Orta ve Batı Asya’dır. Badem ağacı bakımı, toprak hazırlığından meyve olum zamanına kadar özenle yapılmalıdır.

Birçok fungal ve bakteriyel hastalıklardan, çeşitli zararlılardan kısa sürede etkilenen badem ağacının önlemleri mutlaka alınmalıdır.

Badem Ağacı Özellikleri

Badem, sert kabuklu meyveler grubunda yer alan ağaçları yaklaşık 6-8m boylanan bir meyve türüdür. 50 ile 100 yıl arasında değişen yaşam uzunlukları vardır.

Kazık köklere sahiptirler. Açık veya koyu yeşil, kenarları dişli yaprakları bulunmaktadır. Badem ağacı pomolojik olarak ikiye ayrılır; a) acı bademler b) tatlı bademler

Acı bademler doğrudan tüketilmek yerine yağı çıkarılarak kullanılmaktadır. İçerisinde bulunan siyanidrik asit bademlerin acı ve zehirli olmasına neden olur. Tatlı bademlerde bu durum yoktur veya çok az görülmektedir.

Tatlı bademler kabuk yapısına göre dört gruba ayrılır:

  • El Bademleri: Bu tür bademlerde kabuk çok ince olmakla birlikte el ile kolay kırılabilirler. Randımanı yaklaşık %70 olacak şekilde fazladır. Muhafazaları diğer türlere göre daha zordur.
  • Diş Bademleri: Elle kırımı zorlaşan bademlerin dişle kırımı daha kolaydır. İç randımanları %50’dir. Muhafazaları el bademlerine göre kolaydır.
  • Sert Kabuklu Bademler: Dişle kırılması çok zordur. Çekiç yardımıyla kırılmalıdır. Randımanı %40’a kadar düşebilmektedir.
  • Taş Bademleri: Kabukları en kalın olan gruptur. İç randımanı düşüktür.

Badem Ağacı Bakımı

Badem, kışları sert geçmeyen ılıman, yazları ise sıcak ve kurak geçen Akdeniz iklimi bitkisidir. Badem birçok sıcak ılıman bitki türlerinden önce çiçek açmaktadır. Bu sebepten dolayı donlardan oldukça zarar gören badem ağaçları, ilkbahar erken donlarının yaşandığı bölgelerde yetiştiriciliği pek tavsiye edilmez.

Bu bölgelerde şayet yetiştiricilik yapılacaksa dikkat edilmesi gereken durumlar bulunur. Badem meyvesinin soğuklama ihtiyacı ise +7,2 derecede 300-500 saat olarak belirlenmiştir. Kurak koşullara dayanıklılığı yüksektir. Meyvelerin olgunlaşması için yüksek sıcaklıklara ihtiyaç duyulmaktadır ve çiçeklenmeden derime kadar geçen bu süre 6 ayı bulmaktadır.

Badem yetiştiriciliğinde önemli konulardan biri de yağışlardır. Çiçeklenme döneminde ve derimden önce görülen yağmurlar kaliteyi etkilemektedir.

Toprak özellikleri bakımından seçici olmayan badem ağaçları kumlu killi topraklarda en yüksek verimi göstermektedir. Bu topraklarda kökler 3 metreye kadar derinlere inebilmektedir.

Badem Hastalıkları

Badem hastalıkları verim ve kaliteyi olumsuz yönde etkileyen çiftçilerin özellikle önlem alması gereken önemli hususlardandır.

Hastalıkların zarar verdiği badem bahçelerinde mutlaka profesyonel yardım alınmalı hastalık seyrine göre erken müdahale yapılmalıdır.

Badem Monilya Hastalığı

Bademde monilya hastalığı

Badem ağaçlarında rastlanan monilya, bir fungal hastalıktır ve bu patojen fungal etmenlerin bitkiye bulaşması sonucunda meydana gelir. İlk belirtilerini çiçek, çiçek sapı ve sürgünlerde gösteren bu hastalık, ilerleyen dönemlerde çiçeklerin kahverengileşip kurumasına yol açar.

Meyve olgunlaşma sürecinde bu hastalığın enfeksiyonu artar ve meyvelerde çürümelere neden olur. Aynı zamanda, hastalığın etkisi altındaki meyvelerde su kaybıyla bağlantılı buruşmalar ve mumyalaşma gibi semptomlar da gözlemlenir.

Yağmurlu ve nemli hava koşulları ise monilya hastalığının ilerlemesinde kritik bir faktördür.

Badem Antraknoz Hastalığı

Bademde antraknoz hastalığı

Badem ağaçlarında rastlanan antraknoz hastalığı, topraktan ya da tohumdan bulaşan bir fungal etmenle meydana gelir.

Hastalığın etkisi, bitkinin yapraklarında yuvarlağa yakın koyu renkli lekelerle başlar. Bu lekeler zamanla büyüyerek yaprağın buruşmasına yol açar.

Yaprak saplarında da uzun, koyu lekelerle hastalık kendini gösterir. Özellikle önceki yıllarda bu hastalığın izleri gözlemlenen bahçelerde ekstra dikkatli olunması gerekmektedir.

Klok (Taphrina deformans)

Bademde Klok hastalığı

Halk arasında yaprak kıvırcıklığı, et lekesi ve klok olarak bilinen bu rahatsızlık, özellikle ilkbaharda ağaçların ve bitkilerin yeni filizlenen yapraklarında sıkça rastlanan bir durumdur.

İlkbaharda oluşan bu ilk yapraklarda kalınlaşma, üst kısımlarında belirgin bir şekilde şişme ve kıvrılma gözlemlenir.

Bu hastalığa yakalanan yapraklar, sağlıklı yapraklardan farklı olarak kırmızı, sarı ve açık pembe gibi renklere bürünürler. Bu renk değişiklikleri, yaprakların sağlığının bozulduğunun ve hastalıklı olduğunun bir işaretidir.

Yaprak Delen (Corneum beijerincinckii)

Bademde Yaprakdelen

Kızıl leke hastalığı, halk arasında çil adıyla da tanınmaktadır. Bu hastalık, özellikle badem ağaçlarında etkisini gösterir.

Yapraklar, sürgünler, tomurcuklar, çiçekler ve meyvelerde belirtilerini göstermeye başlar. İlkbahar aylarında, yapraklarda kırmızı kahverengi lekelerin oluşumu ile tanınır. Zamanla bu lekeler halka şeklini alır ve yaprak yüzeyinde yaklaşık 1mm büyüklükte deliklere sebep olur.

Özellikle ilkbahar ve yaz mevsimlerinin nemli geçtiği dönemlerde bu hastalığın yayılma oranı ciddi şekilde artar, bu da ağaçların sağlığı için büyük bir tehdit oluşturur.

Et Leke Hastalığı (Polystigma ochraceum)

Bademde et leke hastalığı

Et leke hastalığı, adını gösterdiği belirtilerden alarak badem ağaçlarına özgü bir hastalıktır ve bu ağaçlarda sıkça rastlanan rahatsızlıklar arasında yer alır.

Yapraklarda bu hastalığın ilk belirtisi, yaklaşık 3cm büyüklüğünde et renginde lekelerin oluşmasıdır. Zamanla bu lekeler, yaprağın yüzeyine göre daha kabarık ve kalın bir yapıya bürünür.

Hastalık ilerledikçe, bu belirtilerle etkilenen yapraklar canlılığını yitirir ve dökülmeye başlar. Bu durum, badem ağacının genel sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturabilir.

Kahverengi Çiçek Yanıklığı

Bademde kahverengi çiçek yanıklığı

Kahverengi çiçek yanıklığı, fungal etmenlerin sebep olduğu bir hastalık olarak bilinir ve özellikle badem ağaçları üzerinde etkili olur.

Bu hastalık, badem ağaçlarının çiçek açmaya başladığı dönemlerden itibaren kendini gösterir. En belirgin semptomları, stamen ve pistilde meydana gelen yanıklar ve bu bölgelerin dökülmesidir.

Farklı badem çeşitleri arasında, Kahverengi çiçek yanıklığına en yüksek oranda yakalananlar Nonpareil, Price, Carmel ve Thompson çeşitleri olarak bilinir. Bu çeşitler, hastalığa karşı diğerlerine nazaran daha duyarlıdırlar.

Badem Zararlıları

Badem zararlıları popülasyonları oldukça yoğun olan, önlem alınmazsa büyük kayıplara neden olan istenmeyen durumlar arasındadır.

Badem Akarı

Badem akarı, çıplak gözle gözlemlemek için oldukça küçük bir canlıdır. Cinsiyetlerine göre farklı fiziksel özelliklere sahip olan bu akarların dişileri, kırmızı renkte ve uzun kıllara sahiptir. Buna karşılık erkekleri, dişilere göre daha küçük boyutlarda ve sivri bir yapıya sahiptir.

Bu minik canlılar, yaşamlarının büyük bir bölümünü yaprağın alt yüzeyinde sürdürürler. Akar popülasyonunun yoğunlaştığı ağaçlarda, yapraklar beyazımsı gri bir renk tonuna bürünmeye başlar ve zamanla dökülmeler gözlenir. Bu, ağaçlar için ciddi bir sağlık problemi oluşturabilir.

Yeşil Şeftali Yaprak Biti (Myzus persicue)

Bademde yeşil yaprak biti

Badem zararlı böcekleri arasında yaprak biti önemli bir yere sahiptir ve yaygın olarak bilinir. Bu böcekler, bitki özsuyunu emerek beslenir ve bu sayede hızla gelişim gösterirler.

Yaprak bitinin etkilediği ağaçlar ve meyveler, bu böceklerin salgıladığı madde sebebiyle yapışkan bir yapıya bürünür. Yaprak bitleri, 1.8-2.3 mm büyüklüğünde olup, ergin dişi bireyleri soluk mat zeytin yeşili veya sarımsı yeşil renkte görülür.

Özellikle soğuk bölgelerde bu böcekler, kış mevsimini meyve ağaçlarında geçirerek yaşamlarını sürdürürler.

Badem İç Kurdu

Ağaçlara ve meyvelere verilen zarar, meyve üzerinde oluşan çok küçük izlerle fark edilmeye başlar. Bu zararı oluşturan asıl etken, böceklerin larva dönemleridir.

Larvalar, beslendikleri meyvelerde renk değişimine yol açar ve zamanla meyvenin kurumasına neden olurlar. Bu zararlı, ülkemizde geniş bir yayılış alanına sahiptir, bu da onunla mücadelede dikkatli olunması gerektiğini gösterir.

Yaprak Büken

Yaprak büken larvalarının ağaçlara verdiği zarar oldukça belirgindir. Bu larvalar, yeni sürgünlerin gözlerini, ucunu ve ağacın dişi ile erkek organlarını tüketerek ciddi hasara yol açarlar.

Aynı zamanda yaprakları, ağ şeklinde birbirine bağlayarak bir bütün haline getirirler ve bu yaprakları orta damarından başlamak üzere sararak kuruturlar.

Bu larvaların vücudu sarı-yeşil ile koyu yeşil renkte olup, baş kısmı kahverengi siyah tonlarındadır. İlginç bir davranışlarına tanık olunabilir: onlara dokunulduğunda, salgıladıkları ince iplikçik yardımıyla hızla aşağı doğru uzanırlar. Bu, potansiyel tehditlere karşı bir savunma mekanizması olarak değerlendirilebilir.

Badem Hastalık ve Zararlıları İle Mücadele Yöntemleri

Badem ağaçları, çeşitli hastalıklar ve zararlı organizmalar tarafından tehdit edilmektedir. Bu zararlılar, badem üretiminin kalitesini ve miktarını doğrudan etkileyebilir.

Bu nedenle, badem ağaçlarını korumak ve verimi artırmak için bu hastalıklar ve zararlılarla etkili bir şekilde mücadele etmek kritik bir öneme sahiptir. Aşağıdaki Badem hastalık ve zararlıları ile mücadele yöntemlerine yer verdik:

Kültürel Önlemler

Badem bahçeleri kurulmadan önce hastalık ve zararlılara dayanıklı anaçlar seçilmelidir. Ağaçlarda zararlı bulunan dallar kesilip bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

Don zararlarına karşı gereken önlemler alınmalıdır. Kültürel önlemlerden bir diğeri ise toprak işlemedir. Badem bahçelerinde arı kovanlarını bulundurmakta faydalı kültürel önlemlerden birisidir.

Kimyasal Mücadele

Kimyasal mücadele yöntemleri hakkında akla ilk gelen tabi ki bitki koruma ilaçları olmaktadır. Örneğin badem ağacı iç kurdu ilacı erginlerin ilk çıkış zamanında atılmasıyla beraber bir daha atılmaya ihtiyaç duymaz.

Badem ağacı yaprak biti ilacı atılma süresi ise yaklaşık %15 bulaşık görüldüğü zamandır. Badem ağacı ilaçlama zamanı oldukça düzenli ve uygun yapılmalıdır. Çevreye verilecek olan olumsuz herhangi bir zarar daha yüksek maliyetlere sebep olabilir.

Badem Ağacı İlaçları

Badem ağaçlarında hastalık olan fungal etmenler için fungisitler, zararlılar olan böcekler için insektisitler ve bitki parazitleri için ise nematositler kullanılır.

İlgili Makaleler

Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
Başa dön tuşu