Sivas İklimine Uygun 5 Yerli Soya Tohumu Islah Edildi
Tarım Bilimleri ve Teknoloji Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolga Karaköy başkanlığındaki 10 kişilik ekibin, Sivas koşullarına uygun yerli soya tohumu geliştirme hedefiyle yaklaşık 6 yıl önce başlattığı ıslah çalışmalarında sona yaklaşıldı. Çalışma kapsamında, yaklaşık 3 bin melez bitki arasından seçilen 5 yerli tohum adayı, tescil süreci için Tarım ve Orman Bakanlığı Tohumluk Tescil ve Sertifikasyon Merkez Müdürlüğüne gönderilecek.
5 Soya Tohumu Çeşidi Tescile Gidiyor
Prof. Dr. Karaköy, soyanın Türkiye’de daha çok güney kesimlerde ve sıcak alanlarda yetiştirildiğini, Sivas’ta ise iklim koşulları nedeniyle yetiştiricilik süresinin daha kısa olduğunu belirtti. Bölgede yazlık ürünlerin genellikle mayıs başında ekilip eylül ve ekim aylarında hasat edildiğini hatırlatan Karaköy, bu kısa sezona uyum sağlayacak erkenci soya hatlarını belirlediklerini ve anne-baba materyal olarak kullanıp melezlemeleri bu temelde yaptıklarını ifade etti.
Melezleme sonrası geniş popülasyonun kademeli seleksiyonla daraltıldığını söyleyen Karaköy, yaklaşık 3 bin melezin tek bitkiye kadar düşürüldüğünü, ardından tohum üretimine geçildiğini aktardı. Elde edilen çeşit adaylarının 2026 itibarıyla tescile gönderilebilecek olgunluğa ulaştığını belirten Karaköy, dekara 300-350 kilogram seviyelerinde verim potansiyeli taşıyan ve yağ ile protein içeriği açısından güçlü çeşitler geliştirdiklerini kaydetti.
Hedef İthalata Bağımlılığı Azaltmak
Karaköy, Sivas’ta sulanabilir alanlarda alternatif ürün ihtiyacının öne çıktığını vurgulayarak, patates, şeker pancarı ve silajlık mısır gibi ürünlerin yoğun besin tüketimi nedeniyle toprakta organik madde ve bitki besin elementleri açısından baskı oluşturabildiğine dikkat çekti. Bu nedenle baklagil karakteriyle toprağı organik madde yönünden destekleyebilecek, aynı zamanda katma değer üretebilecek bir ürün arayışına girdiklerini belirten Karaköy, soyanın bu çerçevede stratejik bir seçenek olduğunu söyledi.
Türkiye’de soyanın büyük ölçüde ithalatla karşılandığını dile getiren Karaköy, yüzde 90-95 düzeyindeki dışa bağımlılığı azaltmaya katkı sunmayı amaçladıklarını ifade etti. Soya ürününün yem sanayinde yaygın kullanımı ve insan gıdasındaki kullanım alanları dikkate alındığında, bölgeye uyumlu yerli çeşitlerin tescil edilmesiyle Sivas’ta ve benzer iklim kuşaklarında soya yetiştiriciliğinin yaygınlaşmasının mümkün olabileceği değerlendiriliyor.
Karaköy, tescil başvurusunun yıl içinde yapılacağını, süreç sonunda çeşitlerin tescil edilmesini beklediklerini belirterek, ıslah çalışmalarının devam edeceğini ve aday çeşit sayısının sonraki yıllarda artacağını söyledi.
