Orta Doğu’daki Savaş Petrol Fiyatlarını Zirveye Taşıdı
Orta Doğu’da tırmanan askeri operasyonlar ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, küresel enerji ve emtia piyasalarında son yılların en büyük sarsıntısını tetikledi. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının başladığı 28 Şubat’tan bu yana geçen 10 günlük süreçte, enerji arzı kritik seviyeye gerilerken lojistik hatlarda yapısal bir tıkanıklık baş gösterdi. Dünyanın en stratejik su yollarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki trafik kesintisi, sadece petrolü değil, gıdadan sanayi metallerine kadar geniş bir yelpazeyi krizin eşiğine getirdi.
Brent Petrol Rusya Ukrayna Savaşı Dönemindeki Seviyelerine Döndü
Saldırıların başlamasıyla birlikte petrol piyasasında 27 Şubat’tan bu yana yüzde 56,6’lık devasa bir fiyat sıçraması yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı 114,3 dolara kadar yükselerek Haziran 2022’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Analistler, bu rakamların en son Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ilk dönemlerinde test edildiğine dikkat çekiyor. Petrol fiyatlarındaki bu kontrolsüz yükseliş, küresel ölçekte maliyet kaynaklı enflasyonist baskıları yeniden canlandırırken, merkez bankalarının faiz politikalarında daha temkinli bir rotaya sapacağı beklentisini güçlendirdi.
Bölgedeki üretim kaybı rakamlara da yansıdı. Irak Petrol Bakanlığı yetkilisi Kazım Abdulhasan Kerim, ülkedeki petrol üretiminin günlük 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile gerileyerek yüzde 60 oranında düştüğünü açıkladı. Her ne kadar üretim tesislerinin doğrudan isabet almadığı belirtilse de, Hürmüz Boğazı’nın kapalı olması nedeniyle ihracat kanalları tıkanan Irak, ham petrol üretimini düşürmek zorunda kaldı.
Enerji Krizi Tarım ve Sanayi Emtialarını Doğrudan Vurdu
Enerji krizi yansımaları sadece akaryakıt istasyonlarıyla sınırlı kalmadı. Katar’ın üretimi durdurmasıyla dünya LNG arzının yaklaşık yüzde 20’si piyasadan çekilirken, doğal gaz fiyatları yüzde 18,3 artışla 3,4 dolara tırmandı. Enerji maliyetlerindeki bu artış, biyoyakıt ham maddesi olan mısır ve soya fasulyesine olan talebi artırarak tarım emtialarını da yukarı taşıdı. Chicago Ticaret Borsası’nda buğday fiyatları son 21 ayın en yüksek seviyelerine ulaşırken, lojistik aksamalar Orta Doğu’daki ithalatçılar için ciddi bir arz güvenliği sorunu yarattı.
Sanayi kanadında ise alüminyum arzı tehlikeye girdi. Katar ve Bahreyn’deki üreticilerin üretimi durdurması, küresel üretimin yüzde 9’unu karşılayan bölgede büyük bir boşluk yarattı ve alüminyum fiyatlarını yüzde 12,7 yukarı çekti. Değerli metaller tarafında ise tam tersi bir seyir hakim oldu. Güçlenen dolar ve ötelenen faiz indirim beklentileriyle altın, gümüş ve platin grubunda sert düşüşler kaydedildi. Özellikle bazı Avrupa merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek için altın sattığına dair haberler, ons altın fiyatlarındaki geri çekilmeyi hızlandırdı.
