Limon Ağacı Bakımı ve Hastalıkları ile Mücadele Yöntemleri

Limon ağacı (Citrus limon), Sedef otugiller (Rutaceae) familyasına ait, ılıman iklimleri seven ve yaprağını dökmeyen küçük bir ağaç türüdür. Genellikle 3 ila 6 metre boylanabilen bu ağaçlar, asidik karakterli meyveleri ve uçucu yağlar içeren aromatik yaprakları ile bilinir. Ekonomik değeri yüksek olan limon ağacı hastalıkları, bitkinin verimini doğrudan etkileyen en önemli faktörler arasındadır. Kışın yapraklarını dökmeyen (herdem yeşil) yapısı sayesinde peyzaj değeri de taşır; ancak aşırı soğuklara ve dona karşı oldukça hassastır. Limon ağacı yaprak döker mi sorusu yetiştiriciler tarafından sıkça sorulur; sağlıklı bir limon ağacı yaprak dökmez, ancak aşırı soğuk stresi, besin eksikliği veya hastalık durumunda yaprak dökümü bir savunma mekanizması veya semptom olarak görülebilir.

Yaygın Yetiştirilen Limon Çeşitleri

Türkiye’de ve dünyada ticari olarak yetiştirilen birçok limon çeşidi bulunmaktadır. Bunlar meyve şekli, kabuk kalınlığı, asit oranı ve hasat zamanına göre farklılık gösterir. En bilinen çeşitler arasında “Lamas”, “Kütdiken”, “İtalyan Memeli”, “Molla Mehmet” ve ev bahçeciliğinde popüler olan “Meyer” limonu bulunur. Özellikle yediveren limon ağacı hastalıkları konusunda daha hassas olabilen ve yıl boyunca çiçek açıp meyve verme eğiliminde olan “Yediveren” (örneğin Meyer veya Kütdiken klonları) çeşitleri, düzenli bakım gerektirir.

Limon Yetiştirme ve Bakım İpuçları

Sağlıklı bir ağaç gelişimi için limon ağacı bakımı nasıl olmalıdır sorusunun cevabı; doğru sulama, gübreleme ve budama üçlüsünden geçer. Limon ağaçları süzek, havalanması iyi ve organik maddece zengin toprakları sever. Köklerin aşırı suda kalması, limon ağacı yaprakları neden sararır sorusunun temel cevabı olan kök boğulmasına ve demir alımının engellenmesine (kloroz) yol açar. Demir eksikliği durumunda yaprak damarları yeşil kalırken damar araları sararır; bu durum limon ağacının yaprakları neden sararır diye endişe eden üreticilerin en sık karşılaştığı fizyolojik sorundur. Sulama işlemi, toprağın nemi kontrol edilerek yapılmalı ve kurak dönemlerde ağaç susuz bırakılmamalıdır.

Limon Ağaçlarında Görülen Hastalıklar

Tarımsal üretimde verim kayıplarının başında limon ağacı yaprak hastalıkları ve sistemik enfeksiyonlar gelir. Bu hastalıklar bakteriyel, fungal ve viral kökenli olabilir.

Bakteriyel Kanser Hastalığı

Pseudomonas syringae bakterisinin neden olduğu bu hastalık, dallarda ve gövdede çatlaklar ile birlikte zamk akıntısına neden olur. Yapraklarda ise etrafı sarı halkalı kahverengi lekeler oluşturur. Yediveren limon ağacı yaprak hastalıkları arasında rüzgar ve yağmurla yayılan inatçı bir sorundur.

Kurşuni Küf Hastalığı

Botrytis cinerea kaynaklı bu fungal hastalık, özellikle nemli havalarda çiçekleri ve genç meyveleri etkiler. Çiçeklerin üzerini gri bir küf tabakası kaplar ve meyve tutumu engellenir.

Kahverengi Çürüklük ve Gövde Zamklanması

Phytophthora türlerinin neden olduğu bu hastalık, hem meyvelerde çürümeye hem de kök boğazında zamk akıntısına (Gummosis) yol açar. Ağacın iletim demetlerini tıkayarak kurumasına sebep olabilir.

Dal Yanıklığı (Uçkurutan)

Phoma tracheiphila fungusunun neden olduğu bu hastalık, halk arasında “Uçkurutan” olarak bilinir. Sürgün uçlarından başlayarak aşağıya doğru ilerleyen kurumalar görülür. İletim demetleri turuncu-kırmızımsı bir renk alır.

Rosellinia Kök Çürüklüğü

Ağacın köklerinde beyaz fungal tabakalar oluşturan ve kökleri çürüten toprak kökenli bir hastalıktır. Ağaçta genel bir sararma ve gelişme geriliği gözlenir.

Limon Tıkanıklık Hastalığı

Aşı yerinde anormal şişkinlikler ve ur oluşumu ile karakterize olan bir hastalıktır. İletim demetlerinde (floem) tıkanıklık meydana geldiği için ağaçta besin taşınımı aksar, yapraklar sararır ve dökülür.

Limon Yaprak Kırışıklık Virüsü

Bu virüs, yapraklarda şekil bozukluklarına, kıvrılmalara ve beneklenmelere neden olur. Özellikle genç sürgünlerde belirtiler daha nettir ve fotosentez kapasitesini düşürür.

Turunçgil Cüceleşme Viroidi

Exocortis olarak da bilinen bu hastalık, ağaçlarda bodurlaşmaya (cüceleşme) ve anaç gövdesinde kabuk kavlamalarına (soyulma) neden olur. Budama aletleriyle kolayca bulaşabilir.