ABD ve İsrail’in, İran’daki Operasyonları Küresel Petrol Piyasalarını Sarsıyor
ABD ve İsrail, İran’a yönelik kapsamlı bir askeri harekat başlattı. Cumartesi günü düğmesine basılan ve askeri tesislerin yanı sıra siyasi yönetimi de hedef alan saldırılar, Orta Doğu’daki tansiyonu en üst seviyeye taşırken küresel enerji piyasalarında büyük bir şok dalgası yarattı.
Askeri Harekatın Hedefi Rejim Değişikliği ve Füze Tesislerinin İmhası
ABD Savunma Bakanlığı tarafından “Büyük Öfke” (Operation Epic Fury), İsrail tarafından ise “Aslan Kükremesi” (Roaring Lion) olarak adlandırılan ortak operasyon, 2003 yılındaki Irak işgalinden bu yana ABD’nin Orta Doğu’da bir rejimi devirmeyi amaçlayan ilk büyük çaplı askeri müdahalesi olarak kayıtlara geçti. İsrail’in duyurduğu ilk dalga saldırılarda başkent Tahran’ın merkezindeki Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney’in karargahı, başkanlık yerleşkesi ve hükümet binaları hedef alındı. İran medyası, ülkenin güneyindeki bir okula isabet eden hava saldırısında onlarca kız öğrencinin hayatını kaybettiğini bildirirken, Tahran yönetimi operasyona doğrudan İsrail’e füzeler fırlatarak karşılık verdi.
ABD Başkanı Donald Trump, yayınladığı görüntülü mesajda ordunun İran’da büyük çaplı muharebe operasyonlarına başladığını duyurdu. Amerikan halkını İran rejiminin yakın tehditlerinden korumayı amaçladıklarını belirten Trump, ülkenin füze sanayisini ve deniz kuvvetlerini tamamen yerle bir etme sözü verdi. İran silahlı kuvvetleri mensuplarına “dokunulmazlık” ile “kesin ölüm” arasında bir seçim yapmaları çağrısında bulunan ABD Başkanı, İran halkına da seslenerek özgürlük saatinin yaklaştığını ve kontrolü ellerine almaları gerektiğini ifade etti.
Hürmüz Boğazı ve Enerji Arzı Küresel Enflasyon Tehdidi Altında
Bölgede aniden alevlenen savaş, küresel ekonomi üzerinde derin endişelere ve tedarik zinciri krizlerine yol açtı. İngiliz The Telegraph gazetesinde yer alan ve Capital Economics raporuna dayandırılan verilere göre, saldırıların devam etmesi halinde Brent petrolün varil fiyatının 73 dolardan 80 dolara çıkması bekleniyor. Çatışmanın uzaması ve küresel petrol arzının doğrudan zarar görmesi durumunda ise bu rakamın 100 dolara kadar tırmanabileceği, bunun da küresel enflasyon oranlarına 0,6 ile 0,7 puanlık bir artış olarak yansıyacağı öngörülüyor. Enflasyon baskısına ek olarak doğal gaz fiyatlarında da keskin artışlar bekleniyor.
Oxford Economics Başkanı Bridget Payne, küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatının beşte birinin yapıldığı Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek olası bir kapanmanın bir haftadan uzun sürmeyeceğini tahmin ediyor. Ancak Payne’e göre boğaz kısa sürede yeniden açılsa bile petrol fiyatlarındaki yüksek seyir ve bunun yaratacağı olumsuz ekonomik etkiler kalıcı olacak. Mevcut güvenlik riski nedeniyle bazı dev taşımacılık şirketleri rota değiştirerek Afrika’nın güneyinden dolaşan daha uzun ve maliyetli deniz yollarını kullanmaya başladı. Küresel petrol üretiminin yaklaşık yüzde dördünü karşılayan İran’ın enerji altyapısına yönelik bu baskı, özellikle İran’ın en büyük müşterisi konumundaki Çin’i alternatif tedarikçilere yönelmeye iterek uluslararası pazarlarda fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı giderek artırıyor.
