Nokra Hastalığı Nedir? Nasıl Mücadele Edilir?

Nokra hastalığı, hayvanlarda parazit hastalıkları kategorisinde yer alan, ciddi ekonomik zararlara sebep olan bir hastalıktır. Çoğunlukla keçi, geyik ve sığırlarda hypodermosis hastalığıyla karşılaşılır. Bu hastalık hayvanların deri altlarına ve burun boşluklarına larvaların yerleşmesiyle meydana gelir. Hayvanlar bu larvalar yüzünden solunum güçlüğü ve huzursuzluk yaşarlar. Deri altına yerleşen larvalar ise hayvan sağlığını ve et kalitesini ciddi oranda olumsuz etkiler. Bu sebeple nokra hastalığı ile mücadele, hastalığın yayılmasını önlemek ve sürünün sağlığını korumak için de önemlidir.

Nokra Hastalığı Nedir?

Nokra hastalığı, sineklerin larvaları tarafından genellikle keçi, geyik ve sığırlarda görülen bir deri hastalığıdır. Hayvanlarda parazit hastalıkları içerisinde yer alır. Yaz mevsiminde meralarda uçan bu sinekler hayvanların üstlerine her konuşunda yumurtalarını bırakırlar. Hayvanın kılları üzerinde yapışan bu yumurtalardan 3-4 gün içerisinde embriyo çıkar. Embriyo yumurtayı bırakamaz, bu yüzden de hayvanın derisini delerek bağ dokuya yerleşir. Bağ dokuya yerleştikten sonra, bel ve sırt dokusuna doğru ilerlemeye başlar.

Bazıları daha da ilerleyerek diyaframa ve kalp kesesine yerleşirler. Bel ve sırt derisine yerleştikten sonra, oksijen gereksinimini karşılayabilmek adına kendine deride küçük delikler açarlar. Bu durumla daha çok kış aylarında karşılaşılır. Kışın deri altında boyları 0,5-1 cm’ye kadar ulaşır. Burada yaklaşık olarak 1-1,5 ay kadar gelişmeye devam ederler. Bazıları daha da büyüyerek içi irin dolu bir kitle oluşturarak iğne başı büyüklüğünde deli olan şişlikler ortaya çıkarırlar. Şişliklere halk ağzında nokra, okra, büvelek ve imiç gibi isimler verilir.

Bu şişlikler sıkıldığında içerisinden larva çıkar. Eğer larvalar kendi kendilerine çıkıp toprağa düşerlerse, uygun koşullar oluştuğu taktirde bu larvalar 4-8 hafta içerisinde sinek haline gelerek uçmaya başlarlar. Bu sineklere halk arasında büvelek sineği adı verilir.

Nokra Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Meralarda otlayan hayvanlar, bu türden sineklerin yaklaştığını hissederler. Paniğe kapılan hayvanlar bir yere saklanıp, gizlenmek isterler. Kuyruklarını kaldırıp koşuşturmaya başlarlar. Hayvanların bu şekilde paniğe kapılıp tepki vermesi, halk ağzında büvelek tutulması olarak bilinir. Larvalar hayvanların sırt ve bel derisinin altına yerleşip şişlikler meydana getirdikten sonra, şişlikler içerisinden irinli bir sıvının aktığı ve deri üzerini kirlettiği görülür.

Bu sızıntı kılları birbirine yapıştırır. Sırt bölgesine yerleşen bu larvalar, aralık-şubat aylarında sırtın yaklaşık 20 cm sağında ve solunda 3 cm’lik şişlikler oluştururlar. Eğer bu larvalar spinal kanalda ölürlerse hayvanda arka kısım felçleri oluşabilmektedir. Larvaların deri altındaki sayısı fazlalaşırsa hayvanda iştahsızlık ve verim kayıpları gibi etkiler gözlenebilir.

Nokra Hastalığı Hangi Hayvanları Etkiler?

Nokra hastalığı en başta keçi ve koyun gibi küçükbaş hayvanları etkiler. Bu tür küçükbaşlarda larvalar burun boşluklarında gelişerek sürülerde ciddi oranda burun akıntısı, hapşırma ve huzursuzluk gibi belirtilere sebep olur. Büyükbaşlarda ise en çok sığırlarda hypodermosis hastalığı görülür. Geyik, lama vb. gibi diğer memelilerde görülme olasılığı daha nadirdir.

Nokra Hastalığı ile Mücadele Yöntemleri

Nokra hastalığı ile mücadele edilebilmesi için önce meralarda sineklerle mücadele edilmelidir. Uçuşan bu sineklerin hayvanların üzerine konmasını önlemek gerekmektedir. Bu hastalıkla mücadelede yalnızca hasta hayvan değil, tüm sürünün koruma altına alınması önemlidir. Öncelikle veterinerler öncülüğünde antiparaziter ilaç uygulamaları yapılmalıdır.

Kullanılacak olan geniş spektrumlu ilaçlar, ilkbahar ve sonbahar aylarında yani sineklerin yoğunlaştığı dönemde toplu olarak uygulanırsa larvaların büyümesi engellenebilir. Böylelikle varsa mevcut enfeksiyonlar tedavi edilir. Yoksa da oluşabilecek enfeksiyonlar önlenmiş olur. Bu yapılacak olan ilaç uygulamalarının planlı ve düzenli yapılması, nokra hastalığının sürüye yayılmasını önemli ölçüde engeller.

Mücadele yöntemleri yalnızca kimyasal ilaçlarla sınırlı değildir. Çevresel önlemler almak da işleri önemli boyutta etkiler.

Nokra Hastalığından Korunmak İçin Alınması Gereken Önlemler

Nokra hastalığından korunmak için düzenli ve planlı uygulamalarla sürü sağlının korunması önemlidir. Öncelikle veteriner kontrolleriyle dönemsel olarak yapılan ilaçlamalar nokra hastalığından korunmanın en temel yoludur. Bu tür dış parazitlere karşı ilkbahar ve sonbahar mevsimlerinde olmak üzere yılda iki defa ilaçlama yapılmalıdır.

Yapılan bu ilaçlamalar sayesinde larvaların hayvanların derisine yerleşmesi önlenmiş olur. Sineklerin yoğun olduğu zamanlarda yani yaz aylarında hayvanlar kapalı ve gölgelik alanlarda tutulmalıdır. Hayvanların bulunduğu yerlere yapışkanlı sinek bantları asmak bir nebze de olsa sinek yoğunluğunun azalmasına olanak sağlayabilir. Ahır, mera alanları ve çevreleri temiz tutulmalıdır. Gübre yığınları ve diğer atıklar olabildiğince bölgeden düzenli olarak uzaklaştırılmalıdır.

Sineklerin fazlaca bulunduğu ve larva dönemlerini geçirdiği nemli ve su birikintisi olan alanlar mümkün olduğunca etraftan kaldırılmalıdır. Sürü içerisinde burun akıntısı, hapşırma ya da huzursuzluk gibi nokra hastalığı belirtileri görülürse, hayvanlar erkenden tespit edilip gerekli tedavi süreci başlatılmalıdır. Düzenli veteriner muayeneleri ve toplu ilaçlama uygulamalarıyla sürünün sağlığı mümkün mertebe korunabilir.

Hayvanlarda parazit hastalıkları, ciddi ekonomik kayıplara sebep olan ve hayvanların refahını olumsuz yönde etkileyen hastalıklardır. Çoğunlukla keçi, koyun ve sığırlarda hypodermosis, nokra hastalığı olarak bilinen bu hastalık sinek larvalarıyla oluşmaktadır. Bu hastalığın hayvanlarda görülmesi verim düşüklüğü, et kalitesinde bozulma ve hayvanlarda huzursuzluk gibi sonuçlar doğurur. Hastalığı erken dönemde fark etmek, hayvanları düzenli kontrol altında tutmak hastalığın yayılmasını önemli ölçüde etkileyen etmenler arasındadır. Sürünün tutulduğu mera ve ahırların hijyenik olması da yayılmasını önemli oranda etkiler.

Tüm bu önlemlerin alınması aslında yalnızca nokra hastalığı için değil, karşılaşılabilecek olan diğer hastalıklara karşı da koruma sağlar. Hayvan yetiştiricilerinin ve çiftçilerin bu konuda bilinçli bir şekilde hareket etmesi bu süreçte birçok kaybın önüne geçebilir. Nokra hastalığı ile mücadele yalnızca hasta hayvanın tedavisi değil, tüm sürünün sağlığını etkileyen önemli bir süreçtir. Bu yaklaşım beraberinde sürü verimliliğini ve refahını da getirir.